خطرات رادیوگرافی دندان در زنان باردار

رادیوگرافی و سی تی اسکن دندان یکی از راهکارهای تشخیصی در دندانپزشکی است مقدار اشعه لازم برای تهیه یک رادیوگرافی از دندان بسیار کم و بدون خطر است ،دانشکده رادیولوژی امریکا اعلام نمود که میزان پرتوگیری جنین در زمان بارداری تنها برای یک بار در رادیوگرافی دندان تهدیدی را متوجه زنان باردار در زمان رشد جنین نمی سازد. رشد ارگان جنین در طول سه ماه اول بارداری صورت میگیرد.

مادران باردار در سه ماه اول بارداری حد الامکان نباید تحت تابش اشعه ایکس قرار گیرند. از ماه چهارم به بعد بشرط رعایت کلیه نکات ایمنی برای گرفتن یک تا دو فیلم به دستور دندانپزشک با رعایت تمامی موارد حفاظتی مانعی ندارد.

در صورت ممکن در طول سه ماه اول بارداری اکیدا باید از هرگونه فاکتورهای ریسک بالقوه اجتناب نمود.درصورت نیاز به رادیوگرافی دندانپزشکی غیراورژانس درطول دوران بارداری سوم بهتر است برای اجتناب از نارس شدن و خوابیدن طولانی مدت خانم باردار روی پشت موکول به  بعد از زمان زایمان گردد.

پرتوگیری  مادران باردار باعث تولد نوزدان با وزن کم میشود. این تاثیر زمانی بیشتر می شود که تیروئید، هیپوتالاموس وهیپوفیز مادران باردار در معرض اشعه x دندانپزشکی قرار می گیرد. زنان باردار باید تا زمان تولد نوزاد به شدت از این اشعه اجتناب کنند.

با اینحال کاربرد اشعه ایکس برای رادیوگرافی از دندان‌ها با رعایت کلیه نکات ایمنی همانند استفاده از  پیش بندهای سربی  بدون خطر است.

اگرچه اشعه ایکس در پزشکی ودندانپزشکی موجب آسیبهای ژنیتکی وسرطان میشود ،لیکن این آسیبها امروزه با توجه به  حفاظتهای پرتوئی در مواقع رادیوگرافی خیلی  ناچیز ونادراست .

از آنجائیکه سلولها رشد سریعی دارند نوزادان متولد نشده  نسبت  به اشعه ایکس خیلی حساس هستند فدرال استاندارد سازی  امریکا حداکثر دوز مجاز دریافتی زنان باردار را در طول ۹ ماه بارداری ۰٫۵ رم یا ۵۰۰ میلی رم دانست در حقیقت ریسک بزرگ پرتوئی از پرتوئهای طبیعی میباشد.

طبق محاسبات علمی  صورت گرفته میزان اشعه لازم برای تهیه رادیوگرافی از تمام دندان ‌ها بسیار کمتر از مقدار اشعه‌ای است که ممکن است به جنین آسیب وارد کند. استفاده از پیش بندهای سربی که سایر نواحی بدن را از معرض اشعه دور نگه می ‌دارد نگرانی در مورد خطرات جذب اشعه را از بین می‌ برد .

در رادیوگرافی کامل دندان یا مثلا رادیوگرافی پانورامیک که  کمک به تشخیص سلامت دندان ها و عصب در بافت دندان و برای تعیین وجود کیست ها ، تومورها و یا آبسه ها , و کسب اطلاعات کامل دهان و استخوان اطراف دندان بین ۱۸ تا ۲۱ فیلم مصرف میشود. که به طور کلی در هر ۵-۷ سال  اینکار صورت میگیرد مقدار اشعه دریافتی از مجموعه ای از ۲۱ دندان رادیوگرافی حدود ۳ millirems است سه millirems معادل حدود ۴ روز از قرار گرفتن در معرض تابش نور خورشید میباشد که  به طور طبیعی  این مقدار دز را میتوان  دریافت کرد.

در بررسی که در سال ۱۹۸۳ در ایالات متحد انجام شده است ناهنجاریهای مادرزادی و سرطان دوران کودکی از این مقدار پرتو  دریافتی عملا گزارش نشده است

اکثر دندانپزشکان انجام رادیوگرافی معمول را در دوران بارداری درصورت امکان توصیه نمی کنند . البته ممکن است  در تشخیص و درمان دندانپزشکی اورژانس نیاز به رادیوگرافی در دوران بارداری  باشد .

بهتر است خانمهای باردار قبل از باداری جک آپ کامل دندانپزشکی بشوند تا هرگونه نیاز درمانی به دندان قبل از بارداری بعمل آمده باشد.

موارد احتیاطی

خانمهای حامله بهنگام مراجعه به دندانپزشک لازم است دندانپزشک را از بارداری خود مطلع سازند یکی از دغدغه خاطر خانمهای باردار در موارد دندانپزشکی اثر تابش اشعه ایکس حین تهیه کلیشه رادیوگرافی است که ممکن است فکر کند  برای جنین  اوخطرناک باشد.

اکثر دندانپزشکان در صورت امکان رادیوگرافی پانورامیک یا رادیولوژی دهان فک و صورت را در دوران بارداری توصیه نمی کنند ، جزء اینکه در موارد تشخیص و درمان اورژانسی دندانپزشکی نیاز به رادیوگرافی در دوران بارداری  باشد.

در صورتیکه خانم بارداری نیاز به رادیوگرافی دندان دارد باید پزشک خود را از وضعیت حاملگی خود مطلع سازد تا دندانپزشک نیاز مبرم رادیوگرافی دندان را دریابد تا  اگر ضرورتی احساس نشود باید از آن پرهیز کند وبه تکنیسنن رادیوگرافی اعلام گردد تا  موارد حفاظتی ویژه را موقع رادیوگرافی  بکار ببندد.

تحقیقات علمی  نشان می‌دهند که استفاده خانمهای  باردار از روپوش سربی  وعینک سربی و حفاظ تیروئید در حین انجام رادیوگرافی ، هیچ خطری متوجه جنینی در زمان بارداری نمیکند مخصوصا اگر مادر در سه ماهه میانی بارداری باشد. با این وجود اغلب دندانپزشکان، تا حد امکان، از انجام رادیوگرافی برای خانم ‌های باردار اجتناب می‌کنند.

در دندان درد های شدید که مجبور به عصب کشی هستیم، تا مرحله ای پیش می رویم که نیاز به رادیوگرافی نباشد. به ویژه برای جنین که مراحل رشد خود را می گذراند برای یک عصب کشی خوب، در مراحل مختلف نیازمند رادیوگرافی می باشیم.

در مادران باردار در حدی که درد بیمار را ساکت کنیم و دندان را پانسمان میکنیم کافی است بقیه درمان را به بعد از زایمان موکول کنیم.

در این مورد مادران باید توجه داشته باشند که این پانسمان باید سالم باقی بماند و در صورت افتادن پانسمان، هرچند که دردی هم نداشته باشد، جهت جلوگیری از عفونت دندان حتما به دندانپزشک خود مراجعه کرده و مجددا دندان خود را پانسمان نمایند.