رادیوگرافی دندان

OPG

بسیاری از وقت‌ها دستكاری بدون آگاهی كامل از دندان‌ها، ممكن است به قیمت جان افراد تمام شود. مثلا همانژیوم، یك نمونه بسیار در دسترس و نه چندان نادر از این قضیه است. همانژیوم یك كلافه بزرگ از رگ‌های خونی است كه ممكن است در استخوان‌ فك جا خوش كند.

اگر بنابر اتفاق این كلافه در جایی در نزدیكی انتهای ریشه یك دندان قرار بگیرد و دندانپزشك از وجود آن بی‌خبر باشد (عكسی از محیط كار و دندان مورد نظر نداشته باشد) دندان را كه اتفاقا به علت وجود همانژیوم در پای ریشه‌اش لق هم شده، به راحتی و در ثانیه‌ای می‌كشد و آنگاه ممكن است چنان خون‌ریزی شدیدی رخ دهد كه حتی برای بیمار فرصت رسیدن تا یك مركز مجهز درمانی و كنترل خون‌ریزی هم پیدا نشود و بیمار جان خود را از دست بدهد.

جدا از ضرورت‌هایی این چنین، رادیوگرافی دندان از جمله رادیوگرافی پانورامیک در بزرگسالان این فایده‌ها را خواهد داشت:
▪ آن دسته از پوسیدگی‌های دندان كه با دید مستقیم چشمی قابل تشخیص نیستند (به طور مثال پوسیدگی‌های بین دندانی ) را به دندانپزشك نشان می‌دهد.
 ▪ پوسیدگی‌ها پركردگی‌ها را مشخص می‌كند.
▪  ترك‌ها و سایر مشكلات موجود در دندان و یا پركردگی‌های موجود در آن را نشان می‌دهد.
 ▪ اگر فردی دچار بیماری‌های لثه شده باشد، به كمك رادیوگرافی‌های دندان می‌شود از مقدار تحلیل‌ استخوانی كه در اثر این بیماری ایجاد می‌شود، آگاه شد.
▪  رادیوگرافی، مشكلات موجود در كانال و عصب دندان را نشان می‌دهد.
▪  دندانپزشك برای جایگزین كردن دندان‌های از دست رفته به كمك ایمپلنت و یا دندان‌های مصنوعی، روكش، بریج…. و نیز درمان‌های ارتودنسی به كسب اطلاعات از طریق رادیوگرافی نیاز دارد.
▪  اختلالات گوناگونی از جمله كیست‌ها، تومورها، سرطان‌ها و پدیده‌های ناشی از بیماری‌های عمومی كه در استخوان‌های فك بروز می‌كنند، از راه رادیوگرافی‌های دهان و دندان كشف می‌شوند.

در بچه‌ها، رادیوگرافی دندان علاوه بر آنچه گفته شد، به تعیین مراحل رشد دندانی و فكی، خصوصا در دوران دندان‌های شیری و مختلط (كه بچه‌ها هم دندان شیری و هم دندان دائمی در دهان دارند) كمك می‌كند. وجود دندان‌های اضافی و زیاد یا كم بودن فضاهای دندانی نیز به كمك رادیوگرافی‌ها قابل حدس زدن است و دندانپزشك می‌تواند به كمك آن مشكلات طولانی مدت ارتودنسی را با درمان‌های كوتاه بینابینی حل كند.

رادیوگرافی دندان باید با اقدامات حفاظتی انجام گیرد

میزان تشعشع رادیوگرافی تک دندان در مقایسه با دیگر دستگاه‌های پرتو تشخیصی کمتر است اما به دلیل استفاده زیاد از این دستگاه، خطرات آن قابل توجه بوده و ضرورت دارد هنگام استفاده از دستگاه‌های مولد اشعه، اقدامات حفاظتی رعایت شود.

به دلیل این که محل رادیوگرافی دندان در فاصله خیلی نزدیک با تیروئید بیماران است و احتمال پرتوگیری تیروئید از این دستگاه زیاد است، بنابراین توصیه می‌شود در هنگام استفاده از این دستگاه، تیروئید بیمار با شیلد یا حفاظ مخصوص پوشیده شود.

بیماران برای گرفتن عکس حتماً باید از عینک مخصوص محافظ چشم، روپوش سربی و شیلد تیروئید استفاده کنند تا تحت تاثیر تشعشعات این دستگاه قرار نگیرند.

مقدار تشعشع دستگاه رادیوگرافی دندان تقریباً یک پنجم مقدار تشعشع در تصویربرداری رادیولوژی سینه است. رعایت نکات ایمنی و حفاظتی دستگاه‌های پرتو پزشکی از نظر قانونی الزامی است و اگر این امر صورت نگیرد تخلف محسوب می‌شود و مردم باید درباره این نکات اطلاع داشته و از مسئولین بخواهند اقدامات حفاظتی را برای استفاده از این دستگاه‌ها برای‌شان انجام دهند.

هر چند که گفته می‌‌شود میزان اشعه در رایوگرافی دندان کم است، ولی باید حتی در برابر این میزان کم نیز از خود مراقبت کرد، زیرا بر اساس برخی تحقیقات برای سلامتی بدن مضر است.

ارتباط تشعشعات رادیولوژی دندان با سرطان تیروئید

در پژوهشی که با حضور 313 بیمار مبتلا به سرطان انجام گرفت، دانشمندان دریافتند که احتمال ابتلا به سرطان تیروئید با افزایش تماس با تشعشعات رادیولوژی در دندانپزشکی تشدید می‌شود.

به گفته محققان غده تیروئید که در گردن قرار دارد به تشعشعات یونی به ویژه در کودکان حساس است، اما خطرات احتمالی این پرتوها که در دندانپزشکی وجود دارد،‌ اغلب نادیده گرفته می‌شود.

محققان تاکید دارند باور این که رادیولوژی در دندانپزشکی کاملا بی خطر و ایمن است، باید بیشتر مورد آزمایش و بررسی قرار بگیرد.

این محققان خاطرنشان کردند که تجویز رادیولوژی فقط باید در مواقع ضروری انجام گیرد و نباید جزو چکاپ معمولی و متداول باشد.

راه‌های کاهش خطرات رادیوگرافی

–  به محل‌هایی مراجعه کنید که از دستگاه‌های قدیمی رادیوگرافی استفاده نمی‌کنند مثلا از سی تی اسکن دندان استفاده کنید.

– اگر خانم بارداری نیاز به تهیه رادیوگرافی داشته باشد لازم است وضعیت خود را به تهیه کننده رادیوگرافی اطلاع دهد تا حفاظت‌های مورد نیاز را به عمل آورد.

– استفاده از یقه‌های گردنی برای محافظت از تیروئید یا استفاده از پیش بندهای سربی برای حفاظت از اندام‌های حساس به اشعه مفید است.

– برخی از بیماران تصور می‌کنند که گم کردن رادیوگرافی‌ها مثل رادیوگرافی پانورامیک در رادیولوژی دهان فک و صورت اهمیتی ندارد و می‌توانند آن را تکرار کنند، اما این مساله درست نیست، بلکه محافظت در برابر تکرار تهیه رادیوگرافی هم توصیه می‌شود.